80 jaar Bevrijding

En zo blaast het einde van de Tweede Wereldoorlog het tachtigste kaarsje uit. Laten we het maar niet hebben over de algehele staat van vrijheid en pacifisme momenteel in de wereld, maar liever de gelegenheid aanwenden voor wat cartoons van de laatste jaren over die periode... 

Museale cartoons

Kijkend naar mijn laatste drie cartoons zie ik opeens een onbedoeld thema: ze vinden allemaal plaats in het museum. Een goede gelegenheid om ze dan samen te plaatsen... 

Ik heb wat diversiteit betreft ook af en toe nog wel wat huiswerk te doen; mijn plaatjes worden toch vaak bevolkt door (witte) mannen. Als je dan toch afwijkt van de 'male gaze', dan kun je er ook net zo goed wat kleur aan toevoegen. En, jongelui, stopgereedschap is iets waarmee je sokken kunt stoppen. Eh, goed, laat ook maar... 

Ik liep zelf in het museum langs een meneer die bij een graafbak stond met de vraag of ik interesse had in archeologie. Ik heb zijn aanbod afgeslagen, maar liep later wel rond met een idee voor een cartoon. Overigens te laat om hem daarvoor te bedanken...  

Ook uit het leven gegrepen, in een museum in Berlijn. Vandaar de Ampelmann op het shirt, als kleine knipoog... 

Onder de grond...

Het Archeologisch Museum, een van de leukste musea van Haarlem, is een leuk verborgen plekje in mijn stad en heeft eind vorig jaar ook nog dertig kaarsjes uitgeblazen. Dat leek me een uitstekend moment om er een cartoon aan te wijden - die ik tegelijkertijd kon gebruiken voor een schaamteloze hommage aan de Grote Markt, het kloppende hart van Haarlem. Nu er snel maar weer eens heen, nu het weer open is... 

 

Stockholmsyndroom

Het voelde buitengewoon onwerkelijk: na maanden lockdown, toen je al blij was met een dagelijkse wandeling in het park, zaten we opeens in Stockholm, waar alles leek te kunnen. Ik had niet lang ervoor tickets geboekt voor het lange weekend met mijn zoon (met vouchers van een eerdere geannuleerde reis), maar had toen eigenlijk ook nauwelijks verwacht dat het doorging. En daar zaten we dan, in een modern hotel in de City, dat uitkeek op het fraaie postkantoor. Ik kon de toren vanuit ons raam bekijken, dus ben er maar eens goed voor gaan zitten. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik er twee pogingen voor nodig had, maar ik kon me gelukkig beperken tot de toren... 

Eén van de bezienswaardigheden die je daar gezien moet hebben is uiteraard het wrak van de Vasa, het de Zweedse Titanic, die na iets meer dan een kilometer vaart roemloos ten onder ging. Er was te veel druk van bovenaf, men wilde de Koning niet tegenspreken, het werd ergens beschreven als de volmaakte 'engineering disaster'. Maar daardoor kunnen we het schip wel vandaag de dag in volle glorie bekijken. En kan ik er een cartoon aan wijden voor het nummer over onderwaterarcheologie... 

 

Sneeuw!

Op het moment waarop ik dit schrijf bevindt ons land zich in een periode van sneeuw, dus onze straten waren weer het tafereel van gezinnen druk in de weer met sleeën, het bouwen van iglo's en andere winterse pret. Mooi moment om een bijpassende cartoon op te duiken...

Overigens een cartoon die me eraan herinnert dat ik begin deze eeuw de piramide van Chichen Itza zelf bestegen heb, en met knikkende knieën heb verlaten - wat weer goed was voor een andere cartoon... 

 

Van de dingen die voorbij gaan...

In Normandië zaten we vlak bij een deel van de kust die bekend stond om zijn kleiwanden waar veel fossielen in te vinden zijn, een ware hotspot voor archeologen. De opmerking in deze cartoon is dan ook letterlijk uit het leven gegrepen... Wel was het nog best even puzzelen om de grap op een goede manier op één plaatje te krijgen, maar dat was snel opgelost, dankzij het meisje dat al vanaf de schets met gepaste desinteresse het middelpunt van de belangstelling opeist. Daarom doen we nog maar even de schets en de zwartwit-versie erbij. No offense aan de oudere abonnees natuurlijk... 

 

Leven in tijden van pandemie

En plotseling is alles anders in de wereld en is wat je altijd als volstrekt normaal hebt beschouwd niet vanzelfsprekend meer. Als cartoonist is het een olifant in de kamer waar je niet stilzwijgend aan voorbij kunt gaan. Kleine complicatie: ik had bleek geen zwarte ecoline te hebben. Gelukkig bleek gewassen inkt ook het klusje te klaren... 

The return of the Queen

Toen we van de zomer in Glasgow waren, werd het breed uitgemeten dat 'onze' Nederlandse T-Rex Trix daar nog héél eventjes tentoongesteld werd. Zo was ook eerder in Parijs op een moment dat ze in de Jardin des Plantes stond. Sinds ik naar aanleiding van mijn vorige cartoon heb meegedaan aan de crowdfunding om het skelet naar Nederland te halen, voelt het toch als onze T-Rex. Het was dus een goede gelegenheid om de terugkeer van de Koningin te vieren met een cartoon... 

Dat de T-Rex zonder meer leeft in ons gezin wordt ook prima aangetoond door de tekening van onze dochter jaren geleden (groep 5); het was destijds met voorsprong de tekening waar ze het meeste haar best op had gedaan - en ook eigenlijk al een cartoon...

Nieuwe grenzen...

In een tijd waarin de wereld in snel tempo globaliseert en grenzen in toenemende mate irrelevant worden, hebben grenzen onmiskenbaar de wind in de rug: of het nou gaat om een muur in Mexico, allerhande onafhankelijkheidsbewegingen of de Brexit, men lijkt meer dan ooit de neiging te hebben om zijn eigen territorium af te bakenen. Als je dan staat bij de muur van Hadrianus, bedenk je dat er al eeuwen lang niets nieuws onder de zon is. En dat je er maar het beste om kunt lachen... 

Throne of Games

Ik ben een van die mensen die de laatste maanden met samengeknepen billen op de rand van de bank heeft gezeten voor het laatste seizoen van Game of Thrones (en overigens een van de weinigen die niet luidkeels verontwaardigd is over de slechte kwaliteit van het slot). De stap was dus klein om in mijn reeks cartoons de inmiddels terugkerende archeoloog te laten opdraven die wel vaker mijn 'nerdy' grappen heeft begeleid. Ik had dit plaatje al bedacht voor het zien van de laatste aflevering, dus was erg ontstemd dat er (*spoiler alert!*) aan het einde daarvan niets overblijft van de IJzeren Troon. Dit heb ik voor deze bescheiden hommage maar even genegeerd. 

Mijn plaatje ontlokte overigens aan de hoofdredacteur van het blad de vraag wat de grap precies was, en leidde tot de welkome suggestie om er een titel bij te zetten die al enigszins in de juiste richting leidde. Die moeite had ik me een paar jaar eerder nog kunnen besparen; die cartoon vereiste een stuk minder kennis voor ingewijden... 

Cursed wall

Het overlijdensbericht van Ben Vranken heeft me behoorlijk geschokt. Deze gerenommeerde striptekenaar gespecialiseerd in knoestige figuurtjes is jarenlang mijn medecartoonist geweest in het Archeologie Magazine. De laatste jaren stonden we steevast in dezelfde spread, hij met een hele bladzijde, ik met een vierkantje - verschil moet er wezen. Het voorgaande nummer zag mijn plaatje er dan ook eenzaam uit, zonder zijn bladzijde ernaast. Hij zal wel een deadline gemist hebben, denk je dan, totdat het afschuwelijke bericht via je computerscherm de wereld in geslingerd wordt. Ik was in al die jaren aardig gehecht geraakt aan Bens tekeningen: waar mijn plaatjes traditionele cartoons zijn, die met meer of minder succes op zijn minst een glimlach willen uitlokken, was hij daar helemaal niet mee bezig. Hij nam een hele pagina om een verhaal te vertellen in een soort gecombineerde tekening, waarachter duidelijk de diepgaande interesse in de materie schuilde. Het toeval wilde dat ik op het moment van dat vreselijke nieuws net zelf voor een deadline zat, dus ik besloot om bij wijze van hommage een tekening te maken in zijn stijl - niet per se zijn tekenstijl (het moest geen persiflage worden), maar wel geïnspireerd op zijn manier van vertellen. Het was meteen een mooie gelegenheid om een verhaal van vele jaren geleden uit te werken, dat ik in mijn korte baanwerk nooit de juiste plaats had kunnen geven.

De Engelse vertaling van de cartoon werd overigens met veel enthousiasme ontvangen door mijn collega's in Groot-Brittanië, die goed bekend zijn met het verhaal van de 'Abbey Wall' in Port Talbot. Er zijn zelfs heuse spookverhalen aan verbonden, zoals dat hoort in de Angelsaksische wereld. De tekening kreeg dus een tweede leven in de krant van de UK-tak van ons staalbedrijf. Dat onze PR-man in zijn koppen altijd iets te veel op zoek is naar woordspelingen zij hem vergeven...

Memento mori

Soms krijg je een cartoon letterlijk in de schoot geworpen. Deze is gebaseerd op foto's die ik kreeg van een Italiaanse collega die had vastgelegd hoe een schedel naar boven was gekomen bij de aanleg van een metrolijn. Een moderne memento mori voor de hedendaagse passant. Ik vond het leuk om die Milanese context te behouden. De mannen hadden oorspronkelijk gele hesjes, maar daar heb ik van afgezien vanwege de absurde toestanden in Frankrijk. En oranje is toch veel mooier...  

Er was eens roken...

Afgelopen lente werd onze voortuin omgeploegd en zag ik op een dag naast onze voordeur een kop van een kleipijp liggen. Gefundenes Fressen natuurlijk voor een cartoonist voor een archeologisch georiënteerd publiek... Dit is overigens het eerste jaar dat ik bewust bezig ben met seizoenen in mijn cartoons. Ik ben opgegroeid met de Franco-Belgische strip waar het altijd zomer is, dus je tekent automatisch toch een blauwe lucht en mensen zonder jas. Terwijl de herfst toch een verdomd fotogeniek seizoen is... 

Hoogovenman

Een tentoonstelling over opgravingen op het Hoogovensterrein leverde direct inspiratie op, zeker nu ons staalbedrijf zijn eeuwfeest viert. De uitvoering was wat minder voor de hand liggend, omdat ik worstelde om zoals gebruikelijk twee figuren in de tekening te krijgen. De uitweg bleek eigenlijk best te werken: gewoon de tweede persoon buiten beeld laten, zodat er feitelijk tegen de lezer wordt gepraat. We gaan er verder vanuit dat er over honderd jaar geen nieuwe skeletten zijn op te graven in IJmuiden... 

Am Strand...

Goed gejat is beter dan slecht verzonnen. In dit geval was het mijn zoon van negen die me het grapje aanreikte. Toegegeven, ik heb zijn idee wat versimpeld (met name Indiana Jones, de nazi's en de woestijn van Egypte weggelaten), maar dan bleef er toch nog genoeg over voor een grap. Met zo'n zonnig tafereeltje erbij zijn we helemaal klaar voor de zomer... 

En omdat meestal de schetsen eigenlijk beter zijn dan het eindresultaat, doen we er dit keer nog maar eens een schetsje bij. 

De vrolijke voorkant

Als het om Suske en Wiske gaat beschouw ik mijzelf niet als een puritein: het hindert me niet als Wiske een staartje in haar nek draagt of tietjes heeft, of Suske een hoodie draagt met sportschoenen en of Lambik en Jerom eindelijk uit de kast komen. Er is wel één ding dat ik de laatste jaren uitermate slecht heb kunnen verteren: het overboord gooien van de aloude rode cover, die er voor mij in hoge mate toe heeft bijgedragen heeft dat de stripreeks zo'n onverwoestbaar merk was. Als de covers niet rood meer zijn, hoef ik ze ook eigenlijk niet meer in de boekenkast. En dan maak ik met veel plezier nog een eigen hommage aan die aloude vormgeving... 

Facehugger

Je bent een geek of je bent het niet... Ik mag dan cartoonist zijn van een respectabel archeologisch tijdschrift, van tijd tot tijd moet ik er even een nerd-referentie in kwijt. Ik verwacht niet dat veel lezers vertrouwd zijn met de Alien-cyclus en dus de dramatische ironie van dit plaatje doorhebben, maar mij heeft het in elk geval lol bezorgd om het te maken... 

De zaak Zonnebloem

Ik las ergens dat wij in de Waddenzee het grootste scheepskerkhof van Europa hebben en dat er beroep wordt gedaan op vrijwilligers om te helpen met het in kaart brengen ervan. Als ik zo'n gegeven wil misbruiken voor een cartoon, grijp ik al snel terug op mijn stripachtergrond. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik van oudsher helemaal niet zo'n fervente Kuifje-lezer ben. Maar dat kan nog veranderen. Zeker sinds mijn zoon de bibliotheek leegrooft om stelselmatig alle Kuifjes te lezen. Het spreekt voor zich dat het origineel van deze tekening dan ook op het magneetbord van zijn slaapkamer is beland. 

Selfietoerisme

Laat ik meteen ruiterlijk toegeven, ik maak me er zelf ook schuldig aan: kortstondig in een stad rondlopen en dan toch vooral zoeken naar het juiste plaatje om te sharen. Het is dan ook met zekere ironie dat ik dit plaatje heb getekend, de poppetjes opzettelijk met hun rug naar het eeuwige Firenze gekeerd en turend op hun telefoonschermpje. Dat uitzicht is gebaseerd op een foto waar ik zelf op stond, maar die overigens nooit op social media is verschenen... 

Fallocratie...

Het blijft fascinerend hoezeer er in de oudheid anders werd omgegaan met fallussymbolen dan in onze tijd (ik zou vele van onze uitwassen er graag voor inruilen). Maar het is altijd een dankbare invalshoek voor een cartoon. Dit beeldje heb ik ooit gespot in een museum bij Efes, Turkije. Al houdt dit plaatje natuurlijk voor de rest geen enkel verband met de werkelijkheid...