Beachvolley art

Zoals eerder gemeld ben ik in de regel huisontwerper van dienst voor de shirtjes voor ons jaarlijkse beachvolleybaltoernooi begin van de zomer. Met meer zelfkennis dan zelfironie zeg ik dan dat mijn bijdrage aan het team dan in elk geval geleverd is. Soms vergt het enige creativiteit om in te springen op een overkoepelend thema of een door een collega bedachte teamnaam (denk: een team vernoemd naar iemand die verstek liet gaan omdat ze tickets had voor een musical), maar af en toe komen er toch best leuke plaatjes uit, waar ik hier en daar ook wel wat nerdy knipogen kwijt kan... 

80 jaar Bevrijding

En zo blaast het einde van de Tweede Wereldoorlog het tachtigste kaarsje uit. Laten we het maar niet hebben over de algehele staat van vrijheid en pacifisme momenteel in de wereld, maar liever de gelegenheid aanwenden voor wat cartoons van de laatste jaren over die periode... 

Museale cartoons

Kijkend naar mijn laatste drie cartoons zie ik opeens een onbedoeld thema: ze vinden allemaal plaats in het museum. Een goede gelegenheid om ze dan samen te plaatsen... 

Ik heb wat diversiteit betreft ook af en toe nog wel wat huiswerk te doen; mijn plaatjes worden toch vaak bevolkt door (witte) mannen. Als je dan toch afwijkt van de 'male gaze', dan kun je er ook net zo goed wat kleur aan toevoegen. En, jongelui, stopgereedschap is iets waarmee je sokken kunt stoppen. Eh, goed, laat ook maar... 

Ik liep zelf in het museum langs een meneer die bij een graafbak stond met de vraag of ik interesse had in archeologie. Ik heb zijn aanbod afgeslagen, maar liep later wel rond met een idee voor een cartoon. Overigens te laat om hem daarvoor te bedanken...  

Ook uit het leven gegrepen, in een museum in Berlijn. Vandaar de Ampelmann op het shirt, als kleine knipoog... 

Haal pinguïns in huis!

Na jaren ploeteren heeft striptekenaar Alex van Koten eindelijk een bundeling uitgebracht van zijn strip De gebroeders Pinguïn, die al jaren verschijnt in het Haarlemse Straatjournaal. Dat werd hoog tijd, want dit is zonder twijfel zijn meest persoonlijke strip en het leukste is waarschijnlijk dat de twee pinguïns niet altijd 'likeable' zijn; ze hebben al onze slechte eigenschappen en zijn daardoor alleen maar meer herkenbaar. Eerder dit jaar legde ik de gebroeders ook een keer vast, met een knipoog naar de titel van het boek - al haalt dat het natuurlijk niet bij de hommage van Thé-Tjong Khing, die de gebroeders ooit vereeuwigde op zijn schildering van de parkeergarage bij de Raaks. Ik zou zeggen, haal met deze koude dagen twee pinguïns in huis, hier te bestellen of beter nog, bij uw favoriete verkoper van het Straatjournaal. 

 

Onder de grond...

Het Archeologisch Museum, een van de leukste musea van Haarlem, is een leuk verborgen plekje in mijn stad en heeft eind vorig jaar ook nog dertig kaarsjes uitgeblazen. Dat leek me een uitstekend moment om er een cartoon aan te wijden - die ik tegelijkertijd kon gebruiken voor een schaamteloze hommage aan de Grote Markt, het kloppende hart van Haarlem. Nu er snel maar weer eens heen, nu het weer open is... 

 

Stockholmsyndroom

Het voelde buitengewoon onwerkelijk: na maanden lockdown, toen je al blij was met een dagelijkse wandeling in het park, zaten we opeens in Stockholm, waar alles leek te kunnen. Ik had niet lang ervoor tickets geboekt voor het lange weekend met mijn zoon (met vouchers van een eerdere geannuleerde reis), maar had toen eigenlijk ook nauwelijks verwacht dat het doorging. En daar zaten we dan, in een modern hotel in de City, dat uitkeek op het fraaie postkantoor. Ik kon de toren vanuit ons raam bekijken, dus ben er maar eens goed voor gaan zitten. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik er twee pogingen voor nodig had, maar ik kon me gelukkig beperken tot de toren... 

Eén van de bezienswaardigheden die je daar gezien moet hebben is uiteraard het wrak van de Vasa, het de Zweedse Titanic, die na iets meer dan een kilometer vaart roemloos ten onder ging. Er was te veel druk van bovenaf, men wilde de Koning niet tegenspreken, het werd ergens beschreven als de volmaakte 'engineering disaster'. Maar daardoor kunnen we het schip wel vandaag de dag in volle glorie bekijken. En kan ik er een cartoon aan wijden voor het nummer over onderwaterarcheologie... 

 

Vierkante Appelman

Morgen is het honderd jaar geleden dat Karel Appel werd geboren. Dat doet me eraan denken dat ik me onlangs nog intensief heb beziggehouden met een van zijn schilderijen. Voor de Haarlemse Stripdagen, die inmiddels voor de tweede keer zijn uitgesteld en hopelijk volgend jaar kunnen doorgaan, heb ik een Rijkswachter beschilderd. De opdracht was om je te laten inspireren door een kunstwerk in het Rijksmuseum en om niet de zoveelste zijn met een melkmeisje of een nachtwacht heb ik gekozen voor Vierkante man, een schilderij uit 1951 van Karel Appel dat me tijdens mijn laatste bezoek aangenaam had verrast. Nou heb ik in het Rijks sowieso meer met de moderne en Middeleeuwse afdeling dan de Hollandse meesters waar iedereen voor komt, maar dat terzijde. 

Het schilderen van dit robotje was ver buiten mijn comfort zone (het was sowieso lang geleden dat ik voor het laatst geschilderd had), maar uiteindelijk was het een plezierige bezigheid. En om trouw te blijven aan het voorbeeld moest ik hem natuurlijk wel anatomisch correct maken... 

Ter vergelijking, dit is het origineel dat ik op nederige wijze heb getracht te benaderen. Maar ach, zei de meester zelf tenslotte niet: ik rotzooi maar wat aan... 

Sneeuw!

Op het moment waarop ik dit schrijf bevindt ons land zich in een periode van sneeuw, dus onze straten waren weer het tafereel van gezinnen druk in de weer met sleeën, het bouwen van iglo's en andere winterse pret. Mooi moment om een bijpassende cartoon op te duiken...

Overigens een cartoon die me eraan herinnert dat ik begin deze eeuw de piramide van Chichen Itza zelf bestegen heb, en met knikkende knieën heb verlaten - wat weer goed was voor een andere cartoon... 

 

Van de dingen die voorbij gaan...

In Normandië zaten we vlak bij een deel van de kust die bekend stond om zijn kleiwanden waar veel fossielen in te vinden zijn, een ware hotspot voor archeologen. De opmerking in deze cartoon is dan ook letterlijk uit het leven gegrepen... Wel was het nog best even puzzelen om de grap op een goede manier op één plaatje te krijgen, maar dat was snel opgelost, dankzij het meisje dat al vanaf de schets met gepaste desinteresse het middelpunt van de belangstelling opeist. Daarom doen we nog maar even de schets en de zwartwit-versie erbij. No offense aan de oudere abonnees natuurlijk... 

 

Vacances en France

Waren we na maanden thuis werken net gewend aan het idee dat we niet op vakantie zouden gaan, gingen we plotseling toch. De moleskine ging natuurlijk ook mee, om ter plekke de omgeving nog iets beter in me op te nemen. Zo ga je bijvoorbeeld toch anders kijken naar het huis waar je al jaren hebt verbleven en door en door denkt te kennen... 

Eerder waren we in Normandië, waar ik onder meer erg gecharmeerd was van deze protestante kerk meteen aan het strand. Het bleek dat het origineel was weggevaagd in de slag om Normandië; het was een juiste keuze om niet hetzelfde kerkje terug te bouwen, maar om te kiezen voor een modernere variant. Ook leuk om gezeten op het strand aan de praat te raken met een locale dame die via deze kerk haar beide ouders heeft begraven... 

Elders in het stadje was een lekker uitbundig fin-de-siècle-gebouw, dat ongetwijfeld ooit een luxe hotel en/of casino is geweest. De tekening van de toren liet me onbevredigd achter, maar mijn zoon vindt hem best goed, dus vooruit... 

 

Leven in tijden van pandemie

En plotseling is alles anders in de wereld en is wat je altijd als volstrekt normaal hebt beschouwd niet vanzelfsprekend meer. Als cartoonist is het een olifant in de kamer waar je niet stilzwijgend aan voorbij kunt gaan. Kleine complicatie: ik had bleek geen zwarte ecoline te hebben. Gelukkig bleek gewassen inkt ook het klusje te klaren... 

The return of the Queen

Toen we van de zomer in Glasgow waren, werd het breed uitgemeten dat 'onze' Nederlandse T-Rex Trix daar nog héél eventjes tentoongesteld werd. Zo was ook eerder in Parijs op een moment dat ze in de Jardin des Plantes stond. Sinds ik naar aanleiding van mijn vorige cartoon heb meegedaan aan de crowdfunding om het skelet naar Nederland te halen, voelt het toch als onze T-Rex. Het was dus een goede gelegenheid om de terugkeer van de Koningin te vieren met een cartoon... 

Dat de T-Rex zonder meer leeft in ons gezin wordt ook prima aangetoond door de tekening van onze dochter jaren geleden (groep 5); het was destijds met voorsprong de tekening waar ze het meeste haar best op had gedaan - en ook eigenlijk al een cartoon...

Nieuwe grenzen...

In een tijd waarin de wereld in snel tempo globaliseert en grenzen in toenemende mate irrelevant worden, hebben grenzen onmiskenbaar de wind in de rug: of het nou gaat om een muur in Mexico, allerhande onafhankelijkheidsbewegingen of de Brexit, men lijkt meer dan ooit de neiging te hebben om zijn eigen territorium af te bakenen. Als je dan staat bij de muur van Hadrianus, bedenk je dat er al eeuwen lang niets nieuws onder de zon is. En dat je er maar het beste om kunt lachen... 

Mi casa...

Leuk hoor, al die reisschetsen maar waarom niet eens een schets van je eigen huis - vooral als je in een rijksmonument woont? Deze week ben ik er dus eindelijk maar eens voor gaan zitten. Ik werd er meteen mee geconfronteerd dat het ook eigenlijk gemakkelijker is om op reis het uitzicht te schetsen, want bij je eigen pand zie je genadeloos de punten waarop je in je tekening een loopje neemt met de werkelijkheid. Maar het was aangenaam om voor de verandering eens naar je eigen leefomgeving te staren... 

Dit was overigens niet de eerste keer, onderstaand een oudere tekening, destijds met het uitzicht op een zomerse avond vanaf de bank in onze vers aangelegde tuin. 

We are the dead...

Toen aan Serge Gainsbourg gevraagd werd wat hij las, antwoordde hij dat hij niet meer de leeftijd had dat hij las, maar dat hij herlas. Ik ben zelf ook weer begonnen met favoriete boeken herlezen, in de gedachte dat het weinig logisch is om van een boek te zeggen dat het een van je favoriete boeken is als het twintig jaar of meer geleden is dat je hem gelezen hebt. Na La Peste van Albert Camus ben ik nu bezig met Nineteen Eighty-Four van George Orwell; beide gingen prachtig in elkaar over. Ik weet niet precies wanneer ik Nineteen Eighty-Four voor het laatst gelezen heb, maar het is waarschijnlijk niet deze eeuw geweest. In elk geval voordat ik kennis had gemaakt met andere meesterwerken die er vrij direct op geïnspireerd zijn zoals Brazil van Terry Gilliam of Diamond Dogs van David Bowie. Net na het overlijden van Bowie was mijn antwoord op de vraag wat mijn favoriete nummer was van de maestro zonder al te veel nadenken We Are The Dead, waarvan de titel rechtstreeks is overgenomen uit Nineteen Eighty-Four en dat de paranoïde sfeer van het boek mooi ademt ("Oh dress yourself my urchin one, for I hear them on the stairs /Because of all we've seen, because of all we've said"). Voordat ik het boek uit de kast pakte bedacht ik nog dat ik ooit tijdens een - ongetwijfeld buitengemeen boeiende - vergadering een tekening had gemaakt met een scene uit het boek. Ik wist alleen niet waar hij was gebleven. En zie daar, ik bleek hem keurig in het boek geplakt te hebben... 

Sketches of Scotland

Vorige zomer hielden we het nauwelijks uit in een bloedheet Italië. De kinderen wilden graag een koelere bestemming - daar wisten we wel wat op. Dit jaar dus Schotland en inderdaad, we hebben een flinke hittegolf overgeslagen. Het hoogtepunt was toch wel het eiland Mull, waar we bij toeval aan de prachtige minder toeristische zuidkant belandden, met schapen op de weg en zeehonden rustend op de rotsen in de baaien. Dat vroeg om een tochtje met mijn Moleskine en balpen. Het eerste plaatje was een prachtig gestrand (?) bootje vlak naast ons huis, het tweede het dichtbij gelegen dorpje Bunessan, met typische Schotse huisjes naast een schattig eenvoudig kerkje, en het derde ons uitzicht, dat werkelijk geen moment hetzelfde was, naar gelang de weersomstandigheden en het moment van de dag. Ik had ook een 'bullet journal' bij me, waarvan ik eerlijk gezegd niet zo goed begreep wat de bedoeling was. Uiteindelijk werd het een soort plakboek voor treinkaartjes en bieretiketten, met hier en daar een schetsje van ons uitzicht met een greep uit de bak kleurpotloden van de kinderen. Hiertussen ook een plaatje van ons eerdere uitzicht in de highlands, in het dorpje Tomintoul. Dat uitzicht was voortdurend in beweging: er sprong een konijn langs, er ging een paard voor staan of er begon een jonge koe een staarwedstrijd. Dat bedoelen ze in het Frans met het mooie onvertaalbare woord 'dépaysement'. 

Throne of Games

Ik ben een van die mensen die de laatste maanden met samengeknepen billen op de rand van de bank heeft gezeten voor het laatste seizoen van Game of Thrones (en overigens een van de weinigen die niet luidkeels verontwaardigd is over de slechte kwaliteit van het slot). De stap was dus klein om in mijn reeks cartoons de inmiddels terugkerende archeoloog te laten opdraven die wel vaker mijn 'nerdy' grappen heeft begeleid. Ik had dit plaatje al bedacht voor het zien van de laatste aflevering, dus was erg ontstemd dat er (*spoiler alert!*) aan het einde daarvan niets overblijft van de IJzeren Troon. Dit heb ik voor deze bescheiden hommage maar even genegeerd. 

Mijn plaatje ontlokte overigens aan de hoofdredacteur van het blad de vraag wat de grap precies was, en leidde tot de welkome suggestie om er een titel bij te zetten die al enigszins in de juiste richting leidde. Die moeite had ik me een paar jaar eerder nog kunnen besparen; die cartoon vereiste een stuk minder kennis voor ingewijden... 

De heks en de kerk

Zo loop je op een mooie lente-ochtend door Bratislava het nog stille oude centrum door en later aan de andere kant van de snelweg die de stad wreed doorklieft op de hellingen richting het slot dat de stad domineert. Voor de Slowaken is het een feestdag, bevrijdingsdag, wat naar gelang het tijdperk en de politieke overhand verschoven is van door de Russen naar door de Amerikanen; wel altijd van de Duitsers. Het is een feestdag maar toch wordt er achter mij driftig getimmerd en geslepen op de steigers langs de muren rond het kasteel. Gegrepen door het vredige tafereel van dit kleine kerkje met op de achtergrond het stadscentrum, besluit ik in het hotel mijn moleskine te gaan halen. Voor de Sint-Nikolaaskerk staat een bronzen standbeeld van een (overigens ravissante) heks omringd door kraaien en een uil. Haar ranke vormen staan in mooi contrast met het sobere kerkje erachter. En dat op zijn beurt weer met de uitbundig vergulde torenspits van de kathedraal beneden. Het is niet onopgemerkt gebleven. 

Cursed wall

Het overlijdensbericht van Ben Vranken heeft me behoorlijk geschokt. Deze gerenommeerde striptekenaar gespecialiseerd in knoestige figuurtjes is jarenlang mijn medecartoonist geweest in het Archeologie Magazine. De laatste jaren stonden we steevast in dezelfde spread, hij met een hele bladzijde, ik met een vierkantje - verschil moet er wezen. Het voorgaande nummer zag mijn plaatje er dan ook eenzaam uit, zonder zijn bladzijde ernaast. Hij zal wel een deadline gemist hebben, denk je dan, totdat het afschuwelijke bericht via je computerscherm de wereld in geslingerd wordt. Ik was in al die jaren aardig gehecht geraakt aan Bens tekeningen: waar mijn plaatjes traditionele cartoons zijn, die met meer of minder succes op zijn minst een glimlach willen uitlokken, was hij daar helemaal niet mee bezig. Hij nam een hele pagina om een verhaal te vertellen in een soort gecombineerde tekening, waarachter duidelijk de diepgaande interesse in de materie schuilde. Het toeval wilde dat ik op het moment van dat vreselijke nieuws net zelf voor een deadline zat, dus ik besloot om bij wijze van hommage een tekening te maken in zijn stijl - niet per se zijn tekenstijl (het moest geen persiflage worden), maar wel geïnspireerd op zijn manier van vertellen. Het was meteen een mooie gelegenheid om een verhaal van vele jaren geleden uit te werken, dat ik in mijn korte baanwerk nooit de juiste plaats had kunnen geven.

De Engelse vertaling van de cartoon werd overigens met veel enthousiasme ontvangen door mijn collega's in Groot-Brittanië, die goed bekend zijn met het verhaal van de 'Abbey Wall' in Port Talbot. Er zijn zelfs heuse spookverhalen aan verbonden, zoals dat hoort in de Angelsaksische wereld. De tekening kreeg dus een tweede leven in de krant van de UK-tak van ons staalbedrijf. Dat onze PR-man in zijn koppen altijd iets te veel op zoek is naar woordspelingen zij hem vergeven...

Porte Dijeaux revisited

Ik grijp in een hotelkamer wel vaker mijn Moleskine om het uitzicht op te krabbelen. Dat onze hotelkamer in Bordeaux bij het Place Gambetta vlak boven een terras was gesitueerd was laat in de avond niet zo'n best idee, maar verder was het een feestelijk gezicht om vanuit het raam uit te kijken op de Porte Dijeaux. En ik heb natuurlijk niet de kans voorbij laten gaan om hem na te tekenen.

Nu wil het geval dat ik eind vorige eeuw een strip heb gemaakt die zich afspeelde in Bordeaux en waarin de hoofdpersonen ook rond het Place Gambetta liepen. Ik heb toen nog keurig met een geodriehoek de Poort nagetekend van een foto, dat zich enigszins wreekt in het gebrek aan detail. Als detail loopt er een gast op de voorgrond met een t-shirt van Noir Désir, een band die uit Bordeaux komt. Dat was nog voordat ze een hit in Nederland hadden met Manu Chao. En ook voordat Bertrand Cantat als moordenaar te boek stond. Er is veel water door de Garonne gestroomd in de tussentijd. Maar voor een stadspoort die er staat sinds 1748 is dat een vloek en een zucht...